Ana Sayfa Kategoriler Editör İletişim  

   Alfabetik Arama
A B C Ç D
E F G H I
İ J K L M
N O Ö P R
S Ş T U Ü
V Y Z



   Ekstra
     müstear isimler
     peygamberler
     Asr-ı Saadet'te Türkler
     basında biyografi.net
     Biyografi Nedir?
     neden biyografi.net
     sizin biyografiniz
     cv nasıl hazırlanır ?
     genel biyografi kitapları
     takma adlar
     editör



 Linkler 
   Biyografi Tv
   facebook/Biyografi Net
   twitter.com/biyografinet
   Biyografi Atölyesi
   boğazdaki aşiret
   biyograf
   biyografi kitabı
   www.biyografianaliz.net
   biyografimarket.com

   Biyografi Arama

  

isim ara soyadı ara
 
   
   

     Biyografi Market İçerik  
KİTAP BİYOGRAFİ
 Portre Anlatı
 Günlük
 Biyografi Dosya
 Mektup
 Kronoloji
 Kim Kimdir
 Anı-Hatırat
 Otobiyografi
 Biyografi Genel
 Şecere
 Biyografik Araştırma
 Gezi-Seyahat
 Biyografik Roman
 Biyografik Şiir
FOTOĞRAF
 Görsel Kitap
 Biyografik Fotoğraf
 Şehir Fotoğraf
 Tarihi Eser Fotoğraf
  SAHAF KİTAP
  KAYNAKÇA
 Kaynak Tarama-Kupür
 Bibliyografya
 DVD-CD-VCD
 Biyografi Belgesel
 KİTAP GENEL
 Türkçe Dil Öğretimi
 Kaynak-Çeviri

Daha Fazlası BiyografiMarket.com'da


Facebook da paylaş Twitter da paylaş Live da paylaş

Zahireddin  Tugtegin

Tugteginliler Hanedanı Kurucusu



Suriye Selçuklularının ortadan kalkmasından sonra, Şam’da kurulan hanedanlık.

Atabeg Emir Zahireddin Tugtegin’in kurduğu bu hanedanlığa kurucusunun adından dolayı Tugteginliler de denir.

Sultan Alparslan’ın oğlu olan Tacüddevle Tutuş, babasının vefatından sonra Suriye Melikliğine tayin edilmişti. Tutuş, komutan Atsız Bey’in de hizmetleri ile Fatımileri bölgeden çıkardı. Güney ve kuzey Suriye’ye hakim oldu. Ağabeyi Melikşah’ın vefat ettiği 1093 yılında, hizmetinde bulunan Tugtegin’le birlikte Diyarbakır’a gitti. Tutuş orada Tugtegin’i oğlu Dukak’a Atabeg tayin ederek, Meyyafarikin (Silvan) Valiliğine gönderdi. 1095 yılında Sultan Berkyaruk ile Tutuş arasında yapılan savaşta Tutuş öldürüldü. Tugtegin esir düştü. Daha sonra yapılan esir mübadelesinde serbest bırakıldı. Bu sırada Tutuş’un oğlu Dukak da Şam’da hükümdarlığını ilan etti.

Tugtegin Şam’a gelince, halkın ve idarecilerin sevgi gösterileri ile karşılandı. Kendisine ordu komutanlığı verildi. Melik Dukak’ın annesi Safvet-ül-Mülk Hatunla evlenince, Melik Dukak dahi onun sözünden çıkmaz oldu. Bu sıralarda Haleb Meliki Rıdvan ile kardeşi Şam Meliki Dukak arasında, bazı hırslı emirlerin kışkırtması sonucu mücadele başladı. İki kardeş arasındaki mücadeleden istifade eden Şii Fatımiler, Kudüs’ü ele geçirdiler. Çok geçmeden Anadolu’ya giren Haçlı kuvvetleri de Suriye topraklarına kadar ilerlediler. Ağır bir mide rahatsızlığından muzdarip olan Melik Dukak, Tugtegin’i bir buçuk yaşındaki oğlu Tutuş’a Atabeg tayin ettikten bir süre sonra, 1104 yılında vefat etti. Tugtegin idareyi ele aldı. Dukak’ın oğlunun ölmesi, onun işini daha da kolaylaştırdı.

Tugtegin, önce aleyhinde çalışanları Şam’dan uzaklaştırdı. Sonra da bölgedeki muhaliflerini itaate mecbur etti. İçte durumunu sağlamlaştırdıktan sonra, Haçlılarla mücadeleye başladı. 1105 yılında Haçlıların elinde bulunan Rafeniyye’yi fethetti. 1108 yılında Taberiyye üzerine yürüdü ve Haçlılarla yaptığı savaşta onları hezimete uğrattı. Kudüs Kralı Birinci Baudouin, bu zaferden sonra, Tugtegin’e antlaşma teklifinde bulundu. İki taraf arasında yapılan ve on sene süreyle geçerli olan bu antlaşma, daha çok mali ve ticari konuları ihtiva etmekteydi. Fakat bu antlaşma, 1113 yılına kadar devam etti. Daha sonra Haçlılar Suriye’de büyük başarılar kazandılar.

1113 yılında Musul, Sincar ve Artuklu askerlerinden müteşekkil Selçuklu ordusu, Emir Mevdud komutasında Tugtegin’e yardım etmek için Hıms şehrinin kuzeyine geldi. Tugtegin ile Emir Mevdud arasında yapılan görüşmeler sonucu, Kudüs Krallığı üzerine yürünmesine karar verildi. Türk kuvvetlerinin üzerine geldiğini ve onlarla tek başına savaşamayacağını gören kral, Antakya ve Trablus’dan yardım istedi. Türk kuvvetlerinin ani baskını ve üst üste taarruzları sonunda, Haçlılar ağır bir yenilgiye uğradılar. Bütün savaş ağırlıklarını bırakarak Taberiyye’ye çekildiler. Ele geçen ganimetlerin bir kısmı, zafer armağanı olarak Büyük Selçuklu Sultanı Muhammed Tapar’a gönderildi.

Atabeg Tugtegin bundan sonra, Selçuklu sultanının emriyle Haçlılara karşı birçok başarılı seferler yaptı. İlgazi ve Dilmaçoğlu Toğan Arslan’la birleşerek, 1119 yılında Ensarib ve Zerdana kalelerini fethetti. Tugtegin ve İlgazi 1120 yılında Haçlılar ile Tell-Dànis’te karşılaştılar. Küçük çaptaki çarpışmalardan sonra, Haçlılar geri çekildi. Bu kadar başarılar elde etmesine rağmen Fatımilerin idaresindeki Sur şehrinin 1124 yılında Haçlıların eline geçmesine mani olamadı. Ertesi sene Musul Atabegi Aksungur Porsuki, Haçlılara karşı harekete geçerek, Tugtegin’den yardım istedi. Tugtegin’in de katıldığı Selçuklu kuvvetleri, 1125 yılı Mayıs ayında El-Azaz’da Haçlılar’la karşılaştı. Haçlılar’ın kazandığı muharebede her iki taraf da ağır kayıplar verdi. Haçlılar ile başarılı mücadeleler yapan Atabeg Tugtegin, 1128 yılı Şubat ayının on ikisinde Şam’da vefat etti.

Tugtegin’in yerine oğlu Böri geçti. Böri, gençliğinden itibaren atabegliğin çeşitli merkezlerinde değişik vazifelerde bulunmuştu. Böri Tegin zamanında Şam’ı tehdit eden en önemli meselelerden biri, Batıniler idi. Tugtegin zamanında da vezir olan Tahir el-Merdegani, Batıniler ile işbirliği yapıyordu. Şam’ta bulunan Batıniler’in şehrin kapılarını açmak ve karşılığında da Sur’u almak için Haçlılarla anlaştıklarını haber alan Böri, derhal harekete geçerek veziri öldürttü. Daha sonra halkın da katılmasıyla şehirde Batıni temizliği başlattı. Altı binle yirmi bin arasında Batıni öldürüldü. Bu karışıklıklardan faydalanmak isteyen Kudüs kralının idaresindeki bir Haçlı ordusu, Şam üzerine yürüyünce, Böri hızla harekete geçerek, yiyecek bulmak için ordudan ayrılmış olan Haçlı birliğini ağır bir yenilgiye uğrattı. Kışın yaklaşması ve yenilmeleri, Haçlıları, Şam’ı kuşatmaktan alıkoydu.

Böri zamanında, Şam Atabegliğini tehdit eden diğer bir tehlike ise, Musul Atabegi İmadeddin Zengi idi. Zengi, bütün Suriye’yi kendi idaresi altında toplamak istiyordu. Bir süre sonra bir hile ile Böri’yi zayıf düşürerek, 1130 yılı Eylül ayının 24’ünde Şam’a bağlı Hama’yı zabtetti. Daha sonra Hıms şehrini muhasara altına aldı ise de, kışın yaklaşması üzerine Haleb’e döndü. Şam’ta olan olayları unutmayan Batıniler, çok sıkı korunmasına rağmen bir fırsatını bularak 1131 yılında Böri’yi yaraladılar. Böri aldığı yaralar yüzünden 7 Haziran 1132 tarihinde vefat etti. Batınileri temizlemekle İslamiyet’e büyük hizmet eden Böri, Batınilerin suikastı ile şehid oldu.

Ölümünden sonra yerine geçen İsmail, önce Baalbek’e hakim olan kardeşi Muhammed’i itaati altına aldı. Sonra da Haçlıların eline geçen Banyas üzerine yürüyerek, birkaç günlük kuşatmadan sonra şehri ele geçirdi. Musul Atabegliği’nin, Haçlılar ve Abbasi halifesi ile olan mücadelelerinden faydalanan İsmail, gizlice yaptığı hazırlıklar sonunda Hama üzerine yürüdü ve daha önce Zengi’nin hakimiyeti altına giren bu şehri 7 Ağustos 1133 tarihinde geri aldı. Ardından Şeyzer’i kuşattı ise de verilen büyük haraç karşılığında kuşatmayı kaldırdı. Onun bu başarıları Haçlıları harekete geçirdi. Kudüs Kralı Fulk, 1134 yılında Havran’ı zaptetti. Buna karşılık İsmail, Haçlı idaresindeki şehirlere akınlar düzenledi. Başarılarına rağmen İsmail halka kötü davrandığı ve ağır vergiler koyduğu için, öldürüleceği korkusuna kapıldı ve Musul Hakimi Atabeg Zengi’ye başvurarak şehri teslim etmek istedi. Durumdan haberdar olan asker ve halk, buna karşı çıktı. 1 Şubat 1135 tarihinde İsmail öldürüldü.

İsmail’in yerine kardeşi Şihabeddin Mahmud geçti. Zengi, İsmail’in mektubu üzerine Şam önlerine gelerek, şehri kuşattı. Fakat kuşatmanın ve beklemenin bir faydası yoktu. Tarafların görüşmesi ve halifenin, Zengi’den Musul’a dönmesini istemesi üzerine anlaşma yapıldı. Zengi’nin Dımeşk’ten ayrılmasından sonra, antlaşma şartları yerine getirilmedi. Atabeg Zengi’den korkan Hıms Valisi Humartaş, şehri 1135 yılı Aralık ayının otuzunda Şihabeddin Mahmud’a teslim etti. Atabeg Zengi, bir süre sonra Hıms önlerine gelip, şehri kuşattı. Ancak buranın kolay kolay ele geçirilemeyeceğini anlayarak, Mahmud ile antlaşma yapıp, 1137 yılında kuşatmayı kaldırdı. 1139 yılında Mahmud, Banyas havalisini yağmalayan Haçlılar üzerine yürüdü. Aynı yıl Şam’a dönen Mahmud, 23 Haziran’da kendi adamları tarafından öldürüldü.

Mahmud’un öldürülmesinden sonra, atabegliğin kudretli emirlerinden Muineddin Üner’in desteği ile Mahmud’un kardeşi Cemaleddin Muhammed başa geçti. Muhammed’in kardeşi Behram Şah, Zengi’nin yanına kaçtı ve onu ülkesi üzerine tahrik etti. Zengi bu fırsatları hakkıyla değerlendirdi ve iki aya yakın bir kuşatmadan sonra 1139 yılı Ekim ayının 10’unda Baalbek’i ele geçirdi. Şam üzerine yürüdü ise de zaptetmeye muvaffak olamadı. Cemaleddin Muhammed ise 29 Mart 1140 tarihinde yakalandığı hastalıktan kurtulamayarak öldü.

Muhammed’in yerine oğlu Mucireddin Abak başa geçti. Ancak atabegliğin bütün gücü, Muhammed’in annesi ile evlenen Vezir Üner’in elinde idi. Vezir Üner, Emir Zengi’nin ölümünden faydalanarak Musul Atabegliği’nin idaresinde olan Baalbek’i ele geçirdi. Daha sonra Haleb Atabegi Nureddin Muhmud’un yardımı ile Busra ve Serhat şehirlerini zaptetti. Yine Haleb Atabegi Nureddin Mahmud ile beraber Haçlılar’a karşı taarruza geçerek El-Arima Kalesini ele geçirdiler. Devlete başarılı şekilde hizmet eden Vezir Üner, 19 Ağustos 1149 tarihinde ölünce, Abak bütün yetkileri eline aldı. Bu arada aleyhine birçok isyanlar patlak verdi ise de duruma hakim oldu. Bundan sonra Haleb Atabegi Nureddin Mahmud, Şam’ı ele geçirmeye çalıştı. 1150 ve 1151 yıllarında şehri iki defa kuşattı ise de başarılı olamadı. Nihayet Nureddin Mahmud 26 Nisan 1154 tarihinde şehri ele geçirerek Şam Atabegliği’ne son verdi.

Atabeglik’in son hükümdarı olan Abak ise 1169 yılında Bağdat’ta öldü.

Kültür ve medeniyet:

Selçuklu devlet teşkilatına benzer bir teşkilatla yönetilen Şam Atabegliği emirleri, başkent Şam’da mescitler, medreseler, hastaneler ve hamamlar inşa ettirdiler. Yeni mahalleler ve imalat bölgeleri kurdular, su kanalları yaptırdılar. Şam’ın ilk hastanesi olan Darüşşifa, Melik Dukak zamanında yaptırıldı. Safvet-ül-Mülk Hatunun yaptırdığı mescit, Mescid-i Hatun-ı Zümrüd olarak bilinmektedir.

Tugteginliler devrinde Şam, Suriye’nin kültür merkeziydi. Çevre ülkelerden birçok ilim adamı buraya geldi. Şam’daki medreselerde dini ilimlerin yanında fen ilimleri de okutulmaktaydı. Sadırıyye, Eminiyye, El-Medreset-ül-Muiniyye, Medreset-ül-Hatuniyye ve Caruhiyye Medresesi, bu devirde yapılan ilim yuvaları arasındaydı.

Şeyh Burhaneddin Ebü’l-Hasan, Ali el-Belhi, Şeyh Şeref-ül-İslam Abdülvahid, Necmeddin eş-Şirazi, Zeynüddin el-Fattali, Cemaleddin İbn-ül-Müslim es-Sülemi, Kadı’l-Kudat Müntehibeddin Ebü’l-Meali Muhammed gibi büyük alimler Tugteginliler zamanındaki belli başlı alimlerdir. Yine Şam’ta yetişen iki büyük tarihçi İbn-i Kalanisi ve İbn-i Asakir de bu atabeglik zamanında yetişmiştir.

Tugteginliler, Suriye’deki deri sanayiini büyük ölçüde geliştirdiler. Kağıt imali endüstrisinde de büyük gelişme görüldü. Pamuklu ve ipekli kumaşlar ile tahıl ticaretinde mühim gelişmeler oldu.




Dımaşk Atabegleri

Zahireddîn Tugtegin 1104

Böri Tugtegin................................. 1128

Şems-ül-Mülûk İsmâil..................... 1132

Cemâleddîn Muhammed................. 1139

Mücirüddîn Abak............................ 1140




Siz de biyografi.net'te yer alabilirsiniz
"
İyi ki, biyografi.net var!" 



biyografi.net
    İngilizce Biyografi
   English Biography

    ünlü kadınlar

   Nasreddin Hoca
  ben de biyografi.net'teyim
  fıkralardan seçmeler



   Makaleler
   Irak’ta Türkmen Partiler
   Millî Birlik Komitesi Üyeleri
   KKTC Başbakanları
   KKTC 100 Sanatçı
   2019 Yerel Seçimleri İl Belediye Başkanları
   TBMM Azınlık Milletvekilleri
   Stalin’in Katlettiği Tatar Aydınları
   PKK’yı kuran 120 kişi
   ÜÇ BÜYÜKLERİN ŞEHİT FUTBOLCULARI
   Biyografik Araştırma Kitapları biyografimarket'te

  Biyografik Takvim
ocak şubat mart
nisan mayıs haziran
temmuz ağustos eylül
ekim kasım aralık

    Tanıtım

    Tanıtım


   İletişim
BİYOGRAFİ NET YAYINCILIK
Tel: 0542 235 72 49



[email protected]

Etimesgut Vergi Dairesi
11512253662
Tasarım: Nihat Çeliker www.webofisi.com  

 

Ana Sayfa İletişim Künye Bu Sayfayı Yazdır Sık Kullanılanlara Ekle E-ticaret
Powered By Webofisi.com