Hüseyin Mehemmedzade Sadig (Hüseyin Düzgün) 
akademisyen,yazar

Türk dili ve edebiyatı alanında yaptığı ilmî çalışmalarla tanınan, yüzlerce eseriyle Türk dünyasına ışık tutan değerli bilim insanı Prof. Dr. Hüseyin Mehemmedzade Sedig (Hüseyin Düzgün), 24 Ağustos 2022 tarihinde hayatını kaybetti. Melanom kanseri nedeniyle bir süre tedavi gören Sedigh, ardında zengin bir ilmî ve kültürel miras bıraktı.

25 Temmuz 1945’te Tebriz’in Surhab mahallesinde, Aynalı Dağ’ın eteklerinde dünyaya gelen Sedigh, küçük yaşlardan itibaren ilimle tanıştı. Annesi, Meşrutiyet devrinin önemli isimlerinden Abbasgulu Han’ın kızı, babası ise Rebiüşeria kitabının yazarı Mir Ali Surhabi’nin torunuydu. İlk medrese eğitimini dedesi ve Tebriz’in büyük alimlerinden alan Sedig, daha çocuk yaşta okumaya ve öğretmeye başladı. Henüz 8 yaşındayken mahallesindeki okuma yazma bilmeyenlere ders veriyor, lise yıllarında ise edebiyata olan yeteneği sebebiyle “şair” lakabıyla anılıyordu.

Gençlik yıllarında kurduğu geniş kütüphanesi ve Avesta alfabesine olan ilgisi, onun dil ve edebiyat dünyasına farklı bir ufuk kazandırdı. Tebriz Üniversitesi Fars Edebiyatı Bölümünde öğrenimini sürdürürken köylerde öğretmenlik yaptı ve Azerbaycan Türkçesi öğretmesi nedeniyle Pehlevi döneminin baskılarıyla karşılaştı.

Sedig, Samed Behrengi ve dönemin önde gelen edebiyatçılarıyla birlikte Adine dergisini yayımladı. Bu yayınlar, Türkçenin yeniden canlanması yolunda büyük kültürel hareketlere öncülük etti.

Tahran’da eğitim ve yayıncılık faaliyetlerine devam eden Sedig, Türk Dünyası Edebiyat Tarihi üzerine önemli çalışmalar yaptı. “Güzellik ve Hakikat Şairi Vaqif”, “Tilki ve Kel Masalları”, “Mirza Ağa Tebrizi Tiyatroları” gibi eserleri bu dönemde ortaya çıktı.

İstanbul Üniversitesi’nde doktora öğrenimine kabul edilen Sedig, 1983 yılında Farsça–Türkçe–Arapça karşılaştırmalı edebiyat alanındaki teziyle mezun oldu. Merhum Prof. Dr. Yavuz Akpınar’ın öğrencisi olan Sedig, İran’a dönüşünde hem üniversitelerde eğitim verdi hem de çok sayıda eser tercüme ve telif etti.

Türk dili ve edebiyatının gelişmesi adına İnkılap Yolunda, Yeni Yol, Sehend ve Nameye Sadık gibi dergileri yayımladı. En önemli çalışmaları arasında Türkçe Sözlük, Divan-ı Lügat’it Türk’ün Farsçaya çevirisi, Dede Korkut üzerine araştırmalar, Nizami Gencevi ve Ali Şir Nevai eserlerinin yayına hazırlanması ve Fuzuli’nin eserlerinin tahkiki yer aldı.

Sedigh’in ilmî faaliyetleri yalnızca kalemiyle sınırlı kalmadı. 1985 yılında Adalet Bakanlığı tarafından resmî Türkçe tercümanlığa atandı. Ömrünün sonuna kadar durmaksızın çalışarak 300’ü aşkın eser ortaya koydu ve Türk–İran edebiyat sahasında kalıcı izler bıraktı.

Çalışmaları uluslararası düzeyde de takdir edilen Sedig, 2020 yılında Özbekistan Cumhuriyeti Dostluk Madalyasına ve İran Azerbaycan Barosu Mükemmellik Nişanına layık görüldü.

O Türk dünyasının güçlü bir bilim insanı, zarif bir şairi ve büyük bir kültür emekçisiydi ruhu şad olsun. Kaynak: Melekli Ata Ocağı Kent Arşivi