Şefika Gaspıralı

İsmail Gaspıralı'nın eşi

Sayfayı paylaş

İlgili Kategoriler

Şefika Gaspıralı
İsmail Gaspıralı'nın eşi

HAKKINDA YAZILANLAR

1906'da KIRIM'da Bahçesaray'da 20 yaşında genç bir devrimci TÜRK kadını ŞEFİKA GASPIRALI, "Alem-i Nisvan" (KADINLAR DÜNYASI) adında bir dergi çıkarıyordu ! Babası İSMAİL GASPIRALI'nın matbaasında bastığı derginin dizgisini kendisi yapıyor, kağıt balyalarını kendisi omuzluyor, matbaa makinesini kendisi çalıştırıyor, basılan sayfaları tek tek kurutup kendisi harmanlıyor, derginin abonelerinin adreslerini tek tek kendisi yazıp yine kendisi postalıyordu ! Üstelik tüm bu işleri 3 yıl önce kaybettiği annesinin yerine öğretmenlik ve yöneticilik yaptığı okulların işlerini hiç aksatmadan yapıyordu...

Derginin abonelerinden biri SULTAN GALİYEV'di. 1917'de Çarlık Rusyasını köklerinden söküp alaşağı eden Bolşevik devriminin mimarlarından olan SULTAN GALİYEV'in emekçi kadınların özgürleştirilmesi için atılmasını sağladığı tüm adımların esin kaynağı ŞEFİKA idi.

Derginin bir diğer önemli abonesi ise BÜYÜK ATATÜRK'tü. BÜYÜK ATATÜRK, KADINLAR DÜNYASI'nın her sayısını, Şam'dan İstanbul'a giden arkadaşı Müfit (Özdeş) Bey'e derginin postalandığı adresi verip birikmiş sayıları mutlaka yanında getirmesini tembih edecek kadar dikkatle okuyordu... Ve Şefika'yı 1920'de Bakü'yü işgal eden Kızıl Ordu'nun cinayetlerinden birine kurban gitmemesi için o günkü TBMM BAKÜ temsilcisi Memduh Şevket Esendal'a "Şefika Hanım'ın çocuklarıyla birlikte Ankara'ya sağ salim ulaşması için ne gerekiyorsa yapınız" diyerek buyruk verecek kadar da yakından izliyordu.

Eşi, AZERBAYCAN Demokratik Cumhuriyeti'nin ilk başbakanı Nesip Yusufbeyli'nin Kızıl Ordu tarafından kurşuna dizilmesinin ardından gizlenmek zorunda kaldığı Bakü'den Türkiye'ye çocuklarıyla birlikte mühürlü bir vagonda saklanarak getirildi.

Ankara'da BÜYÜK ATATÜRK tarafından karşılandı ve kendisine TBMM hükümeti tarafından maaş bağlanması ve Ankara'da rahat edeceği bir ev verilmesi teklif edildi. Şefika, bu teklifi "Milletimiz burada varlık yokluk mücadelesi verirken benim maaşa bağlanmam söz konusu bile olamaz, İstanbul'a kardeşlerimin yanına gideceğim" diyerek reddetti.

İstanbul'da kardeşlerinin yanına yerleşti, İstanbul'un kurtuluşundan sonra çocuklarıyla birlikte geçinebilmek için hasta bakıcılık yaptı, terzilik yaptı. İstanbul'daki Kırım TÜRKLERİNE önderlik yapmayı sürdürdü, Azerbaycan TÜRKLERİNİN istanbul'daki temsilcileriyle görüşmeye devam etti. BÜYÜK ATATÜRK dahil hiç kimsenin yardım önerisini kabul etmedi.

31 Ağustos 1975'te 88 yaşında İstanbul'da uçmağa vardı...

Şimdi 8 Mart ya, Rosa Luxemburglar, Clara Zetkinler uçuşacak yine sayfalarda... Hiç kimse dünya sosyalist kadın hareketinin gerçek kurucusu ve 20. yüzyılda kadınların özgürleşebilmek adına elde ettikleri tüm haklarının gerçek mimarı olan bu asil TÜRK kadınını anımsamayacak...

ASİL RUHUNUZ ŞAD OLSUN ŞEFİKA ABA

Bayramınız kutlu olsun Asil Türk Hanımları

İsmail Gaspıralı-Kırım Eğitim ve Kültür Derneği facebook 8 Mart 2026